कलम 139(9) अंतर्गत आयकर नोटीस? सदोष रिटर्न कसा दुरुस्त करावा आणि दंड कसा टाळावा
Source: Mint Money
Arth Insight · What this means for your wallet
- जर तुम्ही कलम 139(9) अंतर्गत नोटीसला 15 दिवसांत प्रतिसाद दिला नाही, तर तुमचा ITR 'अवैध' ठरू शकतो, ज्यामुळे तुम्हाला भरावे लागणारे कर परतावे (refunds) मिळणार नाहीत.
- अवैध ITR मुळे तुम्हाला भविष्यात होणारे तोटे (losses) पुढील वर्षांसाठी 'कॅरी फॉरवर्ड' करता येणार नाहीत, ज्यामुळे तुम्हाला जास्त कर भरावा लागू शकतो.
- नोटीसला प्रतिसाद न दिल्यास किंवा चुका दुरुस्त न केल्यास, आयकर विभाग तुमच्यावर व्याज आणि दंड आकारू शकतो, ज्यामुळे तुमच्या खिशातून अतिरिक्त पैसे जातील.
Wealth-Impact Simulator
Estimate how much income tax you could save.
Indicative estimate for education only — not investment advice.
Explore tax-saving optionsजेव्हा दाखल केलेल्या रिटर्नमध्ये चुका किंवा अपूर्ण माहिती असते तेव्हा आयकर विभाग कलम 139(9) अंतर्गत नोटीस बजावतो. करदात्यांनी त्यांचा रिटर्न अवैध घोषित होण्यापासून वाचवण्यासाठी 15 दिवसांच्या आत प्रतिसाद देणे आवश्यक आहे, अन्यथा कर सवलती आणि कॅरी-फॉरवर्ड तोट्याचे नुकसान होऊ शकते.
- ▸कलम 139(9) नोटीसचा अर्थ असा आहे की त्रुटी किंवा डेटा गहाळ असल्यामुळे तुमचा ITR 'सदोष' मानला गेला आहे.
- ▸तुमचा रिटर्न अवैध घोषित होऊ नये म्हणून तुम्ही 15 दिवसांच्या आत प्रतिसाद दिला पाहिजे.
- ▸दोष सुधारण्यात अयशस्वी झाल्यास कर सवलती आणि कॅरी-फॉरवर्ड तोट्याचे नुकसान होऊ शकते.
- ▸तुमचा प्रतिसाद सबमिट करण्यापूर्वी भरलेला कर हा कर दायित्वाशी जुळतो की नाही याची नेहमी पडताळणी करा.
- ✓कलम 139(9) नोटीसचा अर्थ असा आहे की त्रुटी किंवा डेटा गहाळ असल्यामुळे तुमचा ITR 'सदोष' मानला गेला आहे.
- ✓तुमचा रिटर्न अवैध घोषित होऊ नये म्हणून तुम्ही 15 दिवसांच्या आत प्रतिसाद दिला पाहिजे.
- ✓दोष सुधारण्यात अयशस्वी झाल्यास कर सवलती आणि कॅरी-फॉरवर्ड तोट्याचे नुकसान होऊ शकते.
- ✓तुमचा प्रतिसाद सबमिट करण्यापूर्वी भरलेला कर हा कर दायित्वाशी जुळतो की नाही याची नेहमी पडताळणी करा.
आयकर विभागाकडून नोटीस मिळणे कोणत्याही करदात्यासाठी तणावपूर्ण असू शकते, परंतु नमूद केलेले विशिष्ट कलम समजून घेणे हे त्वरित निराकरणाच्या दिशेने पहिले पाऊल आहे. भारतीय करदात्यांना पाठवल्या जाणाऱ्या सर्वात सामान्य संवादांपैकी एक म्हणजे कलम 139(9) अंतर्गत नोटीस, जी 'सदोष रिटर्न' (defective return) दर्शवते. जेव्हा कर विभाग दाखल केलेल्या आयकर रिटर्न (ITR) मध्ये विसंगती, गहाळ वेळापत्रक किंवा न भरलेला कर ओळखतो तेव्हा असे घडते.
कलम 139(9) नोटीस कशामुळे येते?
फायलिंगमध्ये संरचनात्मक त्रुटी असल्यास रिटर्न सामान्यतः सदोष म्हणून चिन्हांकित केला जातो. सामान्य कारणांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
- चुकीचा ITR फॉर्म भरणे (उदा. व्यावसायिक उत्पन्नासाठी ITR-3 ऐवजी ITR-1 वापरणे).
- वैध बँक खाते क्रमांक न देता टॅक्स रिफंडचा दावा करणे.
- भरलेला कर आणि रिटर्नमध्ये मोजलेली कर दायित्व यांच्यातील तफावत.
- फायलिंग करण्यापूर्वी पूर्ण सेल्फ-असेसमेंट टॅक्स भरण्यात अपयश.
- व्यवसायांसाठी बॅलन्स शीट किंवा नफा आणि तोटा पत्रके यांसारखी अनिवार्य वेळापत्रके नसणे.
नोटीसला प्रतिसाद कसा द्यावा
एकदा तुम्हाला ईमेलद्वारे किंवा ई-फायलिंग पोर्टलवर कलम 139(9) अंतर्गत नोटीस प्राप्त झाली की, त्रुटी सुधारण्यासाठी तुमच्याकडे सामान्यतः प्राप्त झाल्याच्या तारखेपासून 15 दिवस असतात. तुम्ही या कालावधीत प्रतिसाद न दिल्यास, कर विभाग तुमचा रिटर्न 'अवैध' मानतो. याचा अर्थ असा होईल की तुम्ही त्या वर्षासाठी तुमचा टॅक्स कधीच भरला नाही, ज्यामुळे व्याजाचा दंड होऊ शकतो आणि भविष्यातील वर्षांमध्ये तोटा पुढे नेण्याची (carry forward) क्षमता गमावू शकते.
त्रुटी सुधारण्यासाठी, आयकर ई-फायलिंग पोर्टलवर लॉग इन करा, 'Pending Actions' वर जा आणि 'Response to Outstanding Letter/Notice' निवडा. त्यानंतर तुम्ही दोषाशी सहमत होऊन दुरुस्त केलेला रिटर्न भरू शकता किंवा असहमत होऊन स्पष्टीकरण देऊ शकता।
लक्षात घेण्यासारख्या इतर सामान्य नोटीस
कलम 139(9) दोषांशी संबंधित असताना, इतर नोटीस वेगवेगळ्या उद्देशांसाठी असतात:
- कलम 143(1): ही तुमच्या रिटर्नच्या प्राथमिक प्रक्रियेनंतर पाठवलेली सूचना आहे. तुमची गणना विभागाच्या रेकॉर्डशी जुळते की नाही किंवा अतिरिक्त कराची मागणी आहे की नाही याची ती पुष्टी करते.
- कलम 142(1): ही एक चौकशी नोटीस आहे जिथे कर अधिकारी तुमच्या उत्पन्नाची पडताळणी करण्यासाठी विशिष्ट कागदपत्रे किंवा खाती विचारतात.
- कलम 148: ही एक गंभीर नोटीस आहे जी जेव्हा विभागाकडे उत्पन्न असेसमेंटमधून सुटले आहे असे मानण्यास कारण असते तेव्हा जारी केली जाते. हे त्यांना मागील कर प्रकरणे पुन्हा उघडण्याची परवानगी देते.
सक्रिय राहणे आणि तुमचा नोंदणीकृत ईमेल आणि ई-फायलिंग पोर्टल नियमितपणे तपासणे हे सुनिश्चित करते की या नोटीस कायदेशीर गुंतागुंत किंवा आर्थिक नुकसानीत बदलणार नाहीत.
हा अहवाल केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि तो व्यावसायिक कर सल्ला नाही. विशिष्ट कर समस्यांसाठी पात्र चार्टर्ड अकाउंटंटचा सल्ला घ्या.
Community Pulse · This story
How readers rate the outlook after reading this article. Anonymous · one vote per reader · updates live.
Some listings may be sponsored and Arth Vani may earn a referral fee. All information is for educational purposes only — verify terms and suitability with the provider before acting. Not financial advice.
Frequently Asked Questions
मी कलम 139(9) नोटीसकडे दुर्लक्ष केल्यास काय होईल?
तुम्ही 15 दिवसांच्या आत प्रतिसाद न दिल्यास, आयकर विभाग तुमचा रिटर्न 'दाखल न केलेला' (अवैध) मानतो, ज्यामुळे दंड होऊ शकतो आणि टॅक्स रिफंड गमावावा लागू शकतो.
मी टॅक्स नोटीसला प्रतिसाद देण्यासाठी अधिक वेळ मागू शकतो का?
होय, तुम्ही विलंब होण्याचे कारण स्पष्ट करून असेसिंग ऑफिसर (AO) कडे पत्राद्वारे मुदतवाढीसाठी अर्ज करू शकता, जरी मंजुरी त्यांच्या निर्णयावर अवलंबून असते.
कलम 139(9) नोटीसचा अर्थ माझे ऑडिट केले जात आहे असा होतो का?
नाही, ही तुमच्या फायलिंगमधील त्रुटींबाबतची एक प्रक्रियात्मक नोटीस आहे. हे कलम 143(3) अंतर्गत पूर्ण कर ऑडिट किंवा स्क्रुटिनीपेक्षा वेगळे आहे.
Join the Arth Vani channels
Daily news summaries, IPO & market alerts on Telegram and WhatsApp.
तुम्ही Personal Finance वाचले म्हणून
ईएसआयसी वेतन मर्यादा: संभाव्य वाढीसाठी सरकारी पुनरावलोकन सुरू
कर्मचारी राज्य विमा योजना (ESIC) ची वेतन मर्यादा, जी सध्या ₹21,000 प्रति महिना आहे, ती सरकारच्या नियमित पुनरावलोकनाच्या अधीन आहे. सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 च्या अलीकडील कायद्याने गिग आणि असंघटित कामगारांना समाविष्ट करण्यासाठी ESIC व्याप्ती वाढविली आहे, ज्यामुळे सामाजिक सुरक्षेसाठी व्यापक दृष्टिकोन सूचित होतो.
ताजेITR Filing 2024-25: चुकीचा फॉर्म निवडल्यास का येऊ शकते इन्कम टॅक्स नोटीस
पगारदार व्यक्ती अनेकदा डीफॉल्ट म्हणून ITR-1 निवडतात, परंतु उत्पन्नाच्या स्रोतांमध्ये बदल किंवा नोकरी बदलल्यामुळे हा फॉर्म अवैध ठरू शकतो. तज्ज्ञांनी इशारा दिला आहे की चुकीचा फॉर्म निवडल्यास आयकर विभागाकडून 'दोषपूर्ण रिटर्न' (defective return) नोटीस येऊ शकते.
जेफ बेझोसच्या भावंडांची: अमेझॉनमधील ₹8.3 लाखांची पैज आता प्रत्येकी ₹8,300 कोटींपेक्षा जास्त किमतीची
अमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेझोस यांचे भावंड मार्क आणि क्रिस्टीना बेझोस यांनी कंपनीच्या सुरुवातीच्या काळात प्रत्येकी $10,000 (सुमारे ₹8.3 लाख) गुंतवले होते. त्यांची वैयक्तिक गुंतवणूक तेव्हापासून 16,659,900% च्या आश्चर्यकारक दराने वाढली आहे, ज्यामुळे आता प्रत्येक भावंडाच्या गुंतवणुकीचे मूल्य $1 अब्ज (सुमारे ₹8,300 कोटी) पेक्षा जास्त झाले आहे.
संबंधित बातम्या
ईएसआयसी वेतन मर्यादा: संभाव्य वाढीसाठी सरकारी पुनरावलोकन सुरू
कर्मचारी राज्य विमा योजना (ESIC) ची वेतन मर्यादा, जी सध्या ₹21,000 प्रति महिना आहे, ती सरकारच्या नियमित पुनरावलोकनाच्या अधीन आहे. सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 च्या अलीकडील कायद्याने गिग आणि असंघटित कामगारांना समाविष्ट करण्यासाठी ESIC व्याप्ती वाढविली आहे, ज्यामुळे सामाजिक सुरक्षेसाठी व्यापक दृष्टिकोन सूचित होतो.
ताजेITR Filing 2024-25: चुकीचा फॉर्म निवडल्यास का येऊ शकते इन्कम टॅक्स नोटीस
पगारदार व्यक्ती अनेकदा डीफॉल्ट म्हणून ITR-1 निवडतात, परंतु उत्पन्नाच्या स्रोतांमध्ये बदल किंवा नोकरी बदलल्यामुळे हा फॉर्म अवैध ठरू शकतो. तज्ज्ञांनी इशारा दिला आहे की चुकीचा फॉर्म निवडल्यास आयकर विभागाकडून 'दोषपूर्ण रिटर्न' (defective return) नोटीस येऊ शकते.
जेफ बेझोसच्या भावंडांची: अमेझॉनमधील ₹8.3 लाखांची पैज आता प्रत्येकी ₹8,300 कोटींपेक्षा जास्त किमतीची
अमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेझोस यांचे भावंड मार्क आणि क्रिस्टीना बेझोस यांनी कंपनीच्या सुरुवातीच्या काळात प्रत्येकी $10,000 (सुमारे ₹8.3 लाख) गुंतवले होते. त्यांची वैयक्तिक गुंतवणूक तेव्हापासून 16,659,900% च्या आश्चर्यकारक दराने वाढली आहे, ज्यामुळे आता प्रत्येक भावंडाच्या गुंतवणुकीचे मूल्य $1 अब्ज (सुमारे ₹8,300 कोटी) पेक्षा जास्त झाले आहे.
ताजेआयटीआर लवकर भरला आहे का? चुका टाळण्यासाठी ३१ जुलैच्या अंतिम मुदतीपूर्वी ७ महत्त्वाचे तपशील पुन्हा तपासा
ज्या करदात्यांनी मे किंवा जूनमध्ये त्यांचे आयकर रिटर्न (ITR) भरले आहे, त्यांना ३१ जुलैच्या अंतिम मुदतीपूर्वी त्यांची सबमिशन पुन्हा तपासण्याचा सल्ला दिला जातो. ही सक्रिय तपासणी सामान्य चुका टाळू शकते, अचूक परतावा सुनिश्चित करू शकते आणि कर विभागाकडून संभाव्य नोटिसा टाळू शकते.
