ITR-2 फाइल करणे: परदेशी मालमत्ता किंवा परदेशातील उत्पन्न असलेल्या भारतीयांसाठी अनिवार्य नियम
Source: Mint Money
Arth Insight · What this means for your wallet
- परदेशी मालमत्ता जाहीर न केल्यास ₹१० लाखांपर्यंतचा मोठा दंड भरावा लागू शकतो.
- योग्य फॉर्म न भरल्यास प्राप्तिकर विभागाकडून नोटीस आणि कायदेशीर कारवाईची शक्यता आहे.
- DTAA नियमांचा वापर करून तुम्ही परदेशात भरलेल्या करावर भारतात सवलत (Tax Credit) मिळवू शकता.
Wealth-Impact Simulator
Estimate how much income tax you could save.
Indicative estimate for education only — not investment advice.
Explore tax-saving optionsपरदेशी बँक खाती, शेअर्स किंवा मालमत्ता असलेल्या निवासी भारतीय करदात्यांनी ३१ जुलैपर्यंत ITR-2 भरणे आवश्यक आहे. अनिवार्य शेड्यूल्सअंतर्गत या मालमत्ता जाहीर न केल्यास काळा पैसा कायद्यांतर्गत भारी दंड होऊ शकतो.
- ▸परदेशी शेअर्स (ESOPs) किंवा बँक खाती असलेले करदाते ITR-1 वापरू शकत नाहीत आणि त्यांनी ITR-2 भरणे आवश्यक आहे.
- ▸परदेशी मालमत्तेतून शून्य उत्पन्न मिळाले असले तरी शेड्यूल FA मध्ये अनिवार्य खुलासा आवश्यक आहे.
- ▸परदेशातील मालमत्ता जाहीर न केल्यास काळा पैसा कायद्यांतर्गत ₹१० लाख दंड होऊ शकतो.
- ▸एकाच परदेशी उत्पन्नावर दोनदा कर भरणे टाळण्यासाठी करदाते DTAA तरतुदींचा वापर करू शकतात.
- ✓परदेशी शेअर्स (ESOPs) किंवा बँक खाती असलेले करदाते ITR-1 वापरू शकत नाहीत आणि त्यांनी ITR-2 भरणे आवश्यक आहे.
- ✓परदेशी मालमत्तेतून शून्य उत्पन्न मिळाले असले तरी शेड्यूल FA मध्ये अनिवार्य खुलासा आवश्यक आहे.
- ✓परदेशातील मालमत्ता जाहीर न केल्यास काळा पैसा कायद्यांतर्गत ₹१० लाख दंड होऊ शकतो.
- ✓एकाच परदेशी उत्पन्नावर दोनदा कर भरणे टाळण्यासाठी करदाते DTAA तरतुदींचा वापर करू शकतात.
३१ जुलैची प्राप्तिकर भरण्याची अंतिम मुदत जवळ येत असताना, निवासी भारतीय करदात्यांनी योग्य फॉर्म निवडताना सावधगिरी बाळगली पाहिजे. ITR-1 (सहज) हा अनेक पगारदार व्यक्तींसाठी सोयीचा असला तरी, ज्यांच्याकडे कोणत्याही प्रकारची परदेशी मालमत्ता आहे किंवा जे परदेशातून उत्पन्न मिळवतात त्यांच्यासाठी तो लागू नाही. या करदात्यांसाठी, भारतीय कर कायद्यांचे पूर्ण पालन सुनिश्चित करण्यासाठी ITR-2 भरणे अनिवार्य आहे.
कोणी ITR-2 कडे वळावे?
जर तुम्ही भारतात निवासी आणि सामान्य रहिवासी (ROR) असाल, तर तुम्हाला तुमच्या जागतिक उत्पन्नाची माहिती देणे आवश्यक आहे. तुम्ही खालीलपैकी कोणत्याही श्रेणीत येत असल्यास तुम्ही ITR-2 वापरणे आवश्यक आहे:
- तुमचे परदेशी बँक खाते आहे किंवा त्यात स्वाक्षरीचे अधिकार आहेत.
- तुमच्याकडे परदेशी इक्विटी शेअर्स (MNCs कडून मिळालेल्या ESOPs सह) किंवा म्युच्युअल फंड आहेत.
- तुमची भारताबाहेर कोणतीही स्थावर मालमत्ता आहे.
- देशाबाहेरील कोणत्याही संस्थेत तुमची इतर कोणतीही भांडवली मालमत्ता किंवा आर्थिक हितसंबंध आहेत.
- तुम्ही आर्थिक वर्षात भारताबाहेरील कोणत्याही स्रोतातून उत्पन्न मिळवले आहे.
शेड्यूल FA चे महत्त्व
अशा करदात्यांसाठी ITR-2 मधील सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे 'शेड्यूल FA' (Foreign Assets). या विभागात संबंधित कॅलेंडर वर्षात धारण केलेल्या सर्व परदेशी मालमत्तांचा तपशीलवार खुलासा करणे आवश्यक आहे. जरी त्या मालमत्तेतून वर्षात कोणतेही करपात्र उत्पन्न मिळाले नसले तरी, ती मालमत्ता केवळ ताब्यात असणे देखील कळवणे अनिवार्य आहे. यामध्ये बँक खात्यांमधील पीक बॅलन्स (कमाल शिल्लक) आणि मालमत्ता किंवा शेअर्स खरेदीची किंमत यांचा समावेश होतो.
माहिती न देण्याचे परिणाम
परदेशी मालमत्तेची माहिती देण्यात चूक किंवा त्रुटी राहिल्यास प्राप्तिकर विभाग अत्यंत कडक कारवाई करतो. काळा पैसा (अघोषित परदेशी उत्पन्न आणि मालमत्ता) आणि कर लादणे कायदा, २०१५ अंतर्गत, माहिती न दिल्यास किंवा चुकीचा तपशील दिल्यास ₹१० लाखांपर्यंत दंड आकारला जाऊ शकतो. शिवाय, अशा त्रुटींमुळे कारावास आणि अघोषित मालमत्तेच्या मूल्यावर मोठी कराची मागणी होऊ शकते.
अचूक फाइलिंगसाठी पावले
कायदेशीर गुंतागुंत टाळण्यासाठी, करदात्यांनी परदेशी बँक स्टेटमेंट, डिव्हिडंड व्हाउचर आणि ESOP सरेंडर स्टेटमेंट गोळा करावेत. ज्या देशात उत्पन्न मिळाले आहे त्या देशासोबत भारताचा दुहेरी कर टाळण्याचा करार (DTAA) आहे का हे तपासणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण यामुळे तुम्हाला परदेशात आधीच भरलेल्या करासाठी क्रेडिट क्लेम करता येईल आणि दुहेरी कर टाळता येईल.
हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि तो व्यावसायिक कर सल्ला नाही. कृपया तुमच्या विशिष्ट फाइलिंग गरजांसाठी पात्र चार्टर्ड अकाउंटंटचा सल्ला घ्या.
Community Pulse · This story
How readers rate the outlook after reading this article. Anonymous · one vote per reader · updates live.
Some listings may be sponsored and Arth Vani may earn a referral fee. All information is for educational purposes only — verify terms and suitability with the provider before acting. Not financial advice.
Frequently Asked Questions
माझ्याकडे मोबाईल ॲपद्वारे अमेरिकन शेअर्स आहेत; मी कोणता ITR भरावा?
तुम्ही ITR-2 भरणे आवश्यक आहे आणि शेड्यूल FA मध्ये या होल्डिंग्सचा खुलासा करणे आवश्यक आहे, कारण तुमच्याकडे परदेशी इक्विटी मालमत्ता आहे.
माझ्या परदेशी बँक खात्यात शून्य शिल्लक असल्यास खुलासा करणे आवश्यक आहे का?
होय, जर संबंधित कालावधीत खाते उघडे असेल, तर वर्षातील पीक बॅलन्ससह (कमाल शिल्लक) त्याचा खुलासा करणे आवश्यक आहे.
शेड्यूल FA भरायला विसरल्यास काय दंड आहे?
परदेशी मालमत्ता जाहीर करण्यात अयशस्वी ठरल्यास काळा पैसा कायद्यांतर्गत ₹१० लाखांचा सपाट दंड आकारला जाऊ शकतो, जरी ते उत्पन्न कायदेशीर मार्गाने मिळवले असले तरीही.
Join the Arth Vani channels
Daily news summaries, IPO & market alerts on Telegram and WhatsApp.
तुम्ही Personal Finance वाचले म्हणून
S&P 500 च्या पलीकडे: आपल्या मुलांसाठी आजीवन संपत्ती निधी कसा तयार करावा
जरी बचत खाती सुरुवातीचा टप्पा असली तरी, मुलांसाठी दीर्घकालीन संपत्तीसाठी S&P 500 किंवा Nifty 50 सारख्या इक्विटी-लिंक्ड गुंतवणुकीकडे वळणे आवश्यक आहे. दशकांपासून चक्रवाढ व्याजाचा फायदा घेऊन, पालक आपल्या मुलांचे आर्थिक भविष्य आणि शिक्षणाचा खर्च सुरक्षित करू शकतात.
S&P 500 च्या पलीकडे: मुलांसाठी आजीवन संपत्ती निधी कसा तयार करावा
जरी बचत खाती ही एक सुरुवात असली तरी, मुलांसाठी दीर्घकालीन संपत्तीसाठी S&P 500 किंवा Nifty 50 सारख्या इक्विटी-लिंक्ड गुंतवणुकीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. दशकांपासून चक्रवाढ व्याजाचा फायदा घेऊन, पालक त्यांच्या मुलांचे आर्थिक भविष्य आणि शिक्षणाचा खर्च सुरक्षित करू शकतात.
ताजेPM Kisan 24 वा हप्ता: अपेक्षित तारीख, e-KYC प्रक्रिया आणि पात्रतेचा तपशील
पीएम किसान सन्मान निधी योजनेचा 24 वा हप्ता ऑक्टोबर 2026 मध्ये रिलीज होण्याची शक्यता आहे. पात्र शेतकऱ्यांनी त्यांच्या बँक खात्यात ₹2,000 थेट जमा होण्यासाठी त्यांचे e-KYC पूर्ण करणे आणि लाभार्थी स्थिती तपासणे आवश्यक आहे.
संबंधित बातम्या
S&P 500 च्या पलीकडे: आपल्या मुलांसाठी आजीवन संपत्ती निधी कसा तयार करावा
जरी बचत खाती सुरुवातीचा टप्पा असली तरी, मुलांसाठी दीर्घकालीन संपत्तीसाठी S&P 500 किंवा Nifty 50 सारख्या इक्विटी-लिंक्ड गुंतवणुकीकडे वळणे आवश्यक आहे. दशकांपासून चक्रवाढ व्याजाचा फायदा घेऊन, पालक आपल्या मुलांचे आर्थिक भविष्य आणि शिक्षणाचा खर्च सुरक्षित करू शकतात.
S&P 500 च्या पलीकडे: मुलांसाठी आजीवन संपत्ती निधी कसा तयार करावा
जरी बचत खाती ही एक सुरुवात असली तरी, मुलांसाठी दीर्घकालीन संपत्तीसाठी S&P 500 किंवा Nifty 50 सारख्या इक्विटी-लिंक्ड गुंतवणुकीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. दशकांपासून चक्रवाढ व्याजाचा फायदा घेऊन, पालक त्यांच्या मुलांचे आर्थिक भविष्य आणि शिक्षणाचा खर्च सुरक्षित करू शकतात.
ताजेPM Kisan 24 वा हप्ता: अपेक्षित तारीख, e-KYC प्रक्रिया आणि पात्रतेचा तपशील
पीएम किसान सन्मान निधी योजनेचा 24 वा हप्ता ऑक्टोबर 2026 मध्ये रिलीज होण्याची शक्यता आहे. पात्र शेतकऱ्यांनी त्यांच्या बँक खात्यात ₹2,000 थेट जमा होण्यासाठी त्यांचे e-KYC पूर्ण करणे आणि लाभार्थी स्थिती तपासणे आवश्यक आहे.
स्टार्टअप्ससाठी शहर चांगले कशामुळे बनते? भारतीय उद्योजकांसाठी प्रमुख घटक
याहू फायनान्सने अलीकडेच प्रसिद्ध केलेल्या एका जागतिक अहवालात, एका बँकिंग व्यावसायिकाचा हवाला देत, उद्योजकांसाठी सर्वोत्तम शहरे परिभाषित करणाऱ्या महत्त्वाच्या घटकांवर प्रकाश टाकला आहे. त्या अहवालातील विशिष्ट शहरे आणि निकष तपशीलवार नसले तरी, भारतीय उद्योजक त्यांच्या व्यवसायांसाठी संभाव्य ठिकाणांचे मूल्यांकन करण्यासाठी या व्यापक तत्त्वांचा वापर करू शकतात.
