भारत-रशिया व्यापार: ₹5.85 ट्रिलियन व्यवहारांपैकी 96% व्यवहार आता रुपया-रुबल प्रणाली वापरतात
Source: ET Economy
Wealth-Impact Simulator
See what a one-time investment could grow to.
Indicative estimate for education only — not investment advice.
Explore investmentsभारत आणि रशिया आता त्यांच्या द्विपक्षीय व्यापारातील 96% व्यवहार एका समर्पित रुपया-रुबल पेमेंट यंत्रणेचा वापर करून करतात. ही पायाभूत सुविधा 2024 पर्यंत अंदाजे ₹5.85 ट्रिलियन (USD 70 अब्ज) च्या वार्षिक व्यापार मूल्याला समर्थन देते, ज्यात बहुतेक व्यवहार दहा मिनिटांपेक्षा कमी वेळेत पूर्ण होतात.
- ▸भारत आणि रशिया यांच्यातील जवळजवळ सर्व (96%) व्यापार आता थेट रुपया-रुबल पेमेंट प्रणाली वापरतो.
- ▸ही प्रणाली दरवर्षी अंदाजे ₹5.85 ट्रिलियन (USD 70 अब्ज) व्यापाराचे कार्यक्षमतेने व्यवस्थापन करते.
- ▸व्यवहार खूप वेगाने, अनेकदा 10 मिनिटांच्या आत किंवा एका मिनिटापेक्षा कमी वेळेत पूर्ण होतात.
- ▸ही यंत्रणा व्यापार स्थिर करण्यास आणि इतर आंतरराष्ट्रीय चलनांवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत करते.
- ✓भारत आणि रशिया यांच्यातील जवळजवळ सर्व (96%) व्यापार आता थेट रुपया-रुबल पेमेंट प्रणाली वापरतो.
- ✓ही प्रणाली दरवर्षी अंदाजे ₹5.85 ट्रिलियन (USD 70 अब्ज) व्यापाराचे कार्यक्षमतेने व्यवस्थापन करते.
- ✓व्यवहार खूप वेगाने, अनेकदा 10 मिनिटांच्या आत किंवा एका मिनिटापेक्षा कमी वेळेत पूर्ण होतात.
- ✓ही यंत्रणा व्यापार स्थिर करण्यास आणि इतर आंतरराष्ट्रीय चलनांवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत करते.
भारत आणि रशिया यांच्यातील सर्व द्विपक्षीय व्यापारी व्यवहारांपैकी 96% व्यवहार आता एका विशेष रुपया-रुबल पेमेंट पायाभूत सुविधेद्वारे केले जातात. ही मजबूत प्रणाली दोन्ही देशांमधील आर्थिक देवाणघेवाणीसाठी एक महत्त्वाचा आधार बनली आहे, ज्यांच्या द्विपक्षीय व्यापाराने 2024 मध्ये अंदाजे USD 70 अब्ज (सुमारे ₹5.85 ट्रिलियन) चा टप्पा गाठला.
या थेट पेमेंट यंत्रणेची स्थापना आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी, विशेषतः अमेरिकन डॉलरसारख्या तिसऱ्या देशांच्या चलनांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी एक धोरणात्मक पाऊल आहे. भारतीय व्यवसाय आणि अर्थव्यवस्थेसाठी, हा विकास रशियासोबतच्या व्यापारात, विशेषतः प्रमुख क्षेत्रांमध्ये, अधिक अंदाजक्षमता आणि कार्यक्षमता वाढवतो.
प्रणालीची गती आणि विश्वसनीयता
रुपया-रुबल पेमेंट प्रणालीची कार्यक्षम कार्यपद्धती हे एक विशेष वैशिष्ट्य आहे. अहवालानुसार, या यंत्रणेद्वारे होणारे बहुतेक व्यवहार दहा मिनिटांच्या आत पूर्ण होतात. याहूनही अधिक प्रभावीपणे, यातील बऱ्याच व्यवहारांची पूर्तता एका मिनिटापेक्षा कमी वेळेत होते. ही जलद प्रक्रिया क्षमता सीमापार पेमेंटशी संबंधित वेळ आणि प्रशासकीय खर्च लक्षणीयरीत्या कमी करते, ज्यामुळे ही रशियाच्या आंतरराष्ट्रीय भागीदारांसोबतच्या सर्वात विश्वासार्ह पेमेंट व्यवस्थांपैकी एक बनली आहे.
भारतीय किरकोळ बाजार आणि अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
एका सामान्य भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदाराचा या विशिष्ट व्यापार यंत्रणेशी थेट संबंध मर्यादित असला तरी, याचे परिणाम व्यापक आहेत. भारत आणि रशियासारख्या मोठ्या अर्थव्यवस्थांमधील स्थिर आणि कार्यक्षम व्यापार पेमेंट प्रणाली विविध वस्तूंसाठी स्थिर पुरवठा साखळी सुनिश्चित करण्यास मदत करते, ज्यामुळे आयात केलेल्या वस्तूंच्या किमतींवर परिणाम होऊ शकतो आणि आर्थिक स्थिरता टिकून राहू शकते. उदाहरणार्थ, भारत रशियाकडून मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची आणि इतर वस्तूंची आयात करतो. एक सुलभ पेमेंट चॅनल सुनिश्चित करते की या आयातींना कमी आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागतो, ज्यामुळे अप्रत्यक्षपणे ग्राहक आणि उद्योगांना फायदा होतो.
या रुपया-रुबल आराखड्याचे यश भारताची राष्ट्रीय चलन वापरून व्यापार करण्यास वाढती क्षमता आणि इच्छाशक्ती देखील दर्शवते, हे भारतीय रुपयाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आणण्याच्या व्यापक प्रयत्नांशी जुळणारे एक पाऊल आहे. यामुळे भविष्यात इतर देशांसोबत अशाच प्रकारच्या द्विपक्षीय पेमेंट व्यवस्थांचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो, ज्यामुळे जागतिक व्यापार आणि वित्त क्षेत्रात भारताचे स्थान आणखी मजबूत होईल.
96% च्या स्वीकारार्हतेचा दर भारत आणि रशिया दरम्यान व्यापार करणाऱ्या व्यवसायांमध्ये या प्रणालीची परिणामकारकता आणि स्वीकारार्हता अधोरेखित करतो, ज्यामुळे त्यांच्या आर्थिक भागीदारीचा एक महत्त्वाचा घटक म्हणून तिची भूमिका दृढ होते.
हा अहवाल केवळ माहितीसाठी असून तो आर्थिक किंवा गुंतवणूक सल्ला नाही.
Community Pulse · This story
How readers rate the outlook after reading this article. Anonymous · one vote per reader · updates live.
Some listings may be sponsored and Arth Vani may earn a referral fee. All information is for educational purposes only — verify terms and suitability with the provider before acting. Not financial advice.
Frequently Asked Questions
रुपया-रुबल पेमेंट प्रणाली काय आहे?
ही भारत आणि रशिया दरम्यान स्थापित एक थेट पेमेंट यंत्रणा आहे जी व्यापारी व्यवहारांना भारतीय रुपया आणि रशियन रुबलमध्ये सेटल करण्याची परवानगी देते, ज्यामुळे अमेरिकन डॉलरसारख्या तिसऱ्या देशांच्या चलनांची आवश्यकता टळते.
भारत-रशिया व्यापाराचा किती भाग ही प्रणाली वापरतो?
सध्या, भारत आणि रशिया दरम्यानच्या सर्व द्विपक्षीय व्यापारी व्यवहारांपैकी 96% व्यवहार या रुपया-रुबल पेमेंट पायाभूत सुविधेद्वारे केले जातात, जी 2024 मध्ये सुमारे ₹5.85 ट्रिलियन (USD 70 अब्ज) च्या वार्षिक व्यापार मूल्याला समर्थन देते.
या पेमेंट यंत्रणेचे फायदे काय आहेत?
ही प्रणाली उच्च कार्यक्षमता प्रदान करते, ज्यात बहुतेक व्यवहार दहा मिनिटांच्या आत पूर्ण होतात, आणि बरेच तर त्याहूनही वेगाने. ती व्यापाराची विश्वसनीयता देखील वाढवते, अमेरिकन डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करते आणि दोन्ही देशांसाठी द्विपक्षीय आर्थिक संबंधांच्या स्थिरतेमध्ये योगदान देते.
Join the Arth Vani channels
Daily news summaries, IPO & market alerts on Telegram and WhatsApp.
तुम्ही Business & Economy वाचले म्हणून
₹६ लाख कोटींच्या GDP सुधारणेबाबत सरकारचे स्पष्टीकरण: भारताच्या विकासदराचे आकडे का बदलले?
गेल्या वर्षीच्या GDP अंदाजात करण्यात आलेली ₹६ लाख कोटींची तफावत ही नवीन आधारभूत वर्ष (base year) आणि सुधारित डेटा संकलनामुळे असल्याचे केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे. मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रातील नकारात्मक महागाईचा दाखला देत अधिकाऱ्यांनी GDP महागाई आणि किरकोळ महागाई (CPI) मधील फरकाचेही स्पष्टीकरण दिले.
सरकारने ₹6 लाख कोटींच्या GDP सुधारणेचे दिले स्पष्टीकरण: भारताचे विकास दर का बदलले
गेल्या वर्षीच्या जीडीपी (GDP) अंदाजात ₹6 लाख कोटींचे समायोजन हे नवीन आधारभूत वर्ष (base year) आणि सुधारित डेटा संकलनामुळे झाले असल्याचे भारत सरकारने स्पष्ट केले आहे. उत्पादन क्षेत्रातील नकारात्मक महागाईचा संदर्भ देत अधिकाऱ्यांनी जीडीपी महागाई आणि किरकोळ महागाई (CPI) मधील तफावत देखील स्पष्ट केली.
मागणी मंदावल्यामुळे ऑगस्टमध्ये भारताचा मॅन्युफॅक्चरिंग PMI 5 महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर
मागणी कमी झाल्यामुळे उत्पादनात कपात आणि कारखान्यांमधील रोजगारात किंचित घट झाल्याने भारताच्या मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्राने या ऑगस्टमध्ये पाच महिन्यांतील सर्वात कमी वाढ पाहिली. हे क्षेत्र अजूनही विस्ताराच्या स्थितीत असले तरी, खर्चाचा दबाव कमी होणे उत्पादक आणि किरकोळ ग्राहकांसाठी आशेचा किरण आहे.
संबंधित बातम्या
सरकारने ₹6 लाख कोटींच्या GDP सुधारणेचे दिले स्पष्टीकरण: भारताचे विकास दर का बदलले
गेल्या वर्षीच्या जीडीपी (GDP) अंदाजात ₹6 लाख कोटींचे समायोजन हे नवीन आधारभूत वर्ष (base year) आणि सुधारित डेटा संकलनामुळे झाले असल्याचे भारत सरकारने स्पष्ट केले आहे. उत्पादन क्षेत्रातील नकारात्मक महागाईचा संदर्भ देत अधिकाऱ्यांनी जीडीपी महागाई आणि किरकोळ महागाई (CPI) मधील तफावत देखील स्पष्ट केली.
₹६ लाख कोटींच्या GDP सुधारणेबाबत सरकारचे स्पष्टीकरण: भारताच्या विकासदराचे आकडे का बदलले?
गेल्या वर्षीच्या GDP अंदाजात करण्यात आलेली ₹६ लाख कोटींची तफावत ही नवीन आधारभूत वर्ष (base year) आणि सुधारित डेटा संकलनामुळे असल्याचे केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे. मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रातील नकारात्मक महागाईचा दाखला देत अधिकाऱ्यांनी GDP महागाई आणि किरकोळ महागाई (CPI) मधील फरकाचेही स्पष्टीकरण दिले.
मागणी घटल्याने ऑगस्टमध्ये भारताचा मॅन्युफॅक्चरिंग PMI ५ महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर
मागणी कमी झाल्यामुळे उत्पादनात कपात आणि कारखान्यांमधील रोजगारात किंचित घट झाल्याने या ऑगस्टमध्ये भारताच्या उत्पादन क्षेत्राचा वेग पाच महिन्यांतील सर्वात कमी राहिला. हे क्षेत्र अजूनही विस्ताराच्या टप्प्यात असले तरी, उत्पादन खर्चातील घट उत्पादक आणि किरकोळ ग्राहकांसाठी दिलासादायक ठरली आहे.
मागणी मंदावल्यामुळे ऑगस्टमध्ये भारताचा मॅन्युफॅक्चरिंग PMI 5 महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर
मागणी कमी झाल्यामुळे उत्पादनात कपात आणि कारखान्यांमधील रोजगारात किंचित घट झाल्याने भारताच्या मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्राने या ऑगस्टमध्ये पाच महिन्यांतील सर्वात कमी वाढ पाहिली. हे क्षेत्र अजूनही विस्ताराच्या स्थितीत असले तरी, खर्चाचा दबाव कमी होणे उत्पादक आणि किरकोळ ग्राहकांसाठी आशेचा किरण आहे.